Độc lạ giếng cổ làng Bá Hạ (Kỳ 2)

KỲ 2: Những chuyện kỳ lạ chưa thể giải thích

Ông Dương Đình Nghê, Chủ tịch MTTQ xã Bá Hiến, là người sưu tầm nhiều tài liệu nhất về giếng cổ.

Theo tài liệu mà ông Nghê có, cộng với ngọc phả làng Bá Hạ thì đây là vùng đất Tứ linh: Long – Ly – Quy – Phụng. Tương truyền, vào thời nhà Lê có một ông quan được vua cử đi dẹp giặc phương Bắc. Sau khi thắng lợi đẩy lùi quân giặc ra khỏi bờ cõi, ông được nhà vua phong chức Đô đốc quận công. Trở về làng, ông thấy người dân còn quá nghèo khổ, mà bản thân chưa làm được điều gì ý nghĩa cho quê hương, nên quyết định mở một cái mương lớn để giúp dân lấy nước phục vụ ruộng đồng.

Nghĩ là làm ngay, viên Đô đốc cho quân lính đào mương. Nhưng do làm việc ban đêm nên mương bị lệch sang thế đất của xã Thiện Kế bên cạnh. Đến khi chỉnh lại, vội vàng nên quân lính của ông đã xẻ đúng vào phần đất tương ứng với cổ Rồng. Thành thử, mương chưa kịp đào xong, bỗng đâu có một trận đại hỏa bốc lên thiêu rụi nguyên cả một làng bên cạnh. Làng bị cháy có tên là Tiến Nữ, nơi cung tiến cung nữ hầu hạ nhà vua hàng năm. Quá đau đớn vì thảm họa, quan Đô đốc phi ngựa ra sông tự vẫn. Nhân dân đau xót nên lập đền thờ ông, gọi là đền thờ quan Quận. 

Sau trận đại hỏa đó một thời gian, người dân trong làng đã tìm thầy phong thủy về xem lại thế đất và tìm cách trấn mạch bằng cách xây dựng hơn 10 chiếc giếng. Vào những năm thập niên 60, nhà nước có chính sách dập tắt tàn dư của chế độ phong kiến, trong đó giếng cũng được vận động lấp đi để đào giếng mới. Song, khi đào một loạt giếng mới thì nguồn nước ngày càng cạn kiệt, nước đục ngầu.

Ở Bá Hạ bây giờ giếng đào càng nhiều hơn, nhưng hàng năm vào mùa hạn thì hầu hết đều không thể dùng được. Người dân trong làng lại phải ra giếng cổ múc nước về ăn. Gia đình bà Dương Thị Hồng ở thôn Vinh Quang là một ví dụ. Trong nhà bà có một giếng đá cổ, khi có ý định làm nhà mới, vợ chồng quyết định lấp giếng cổ để tăng diện tích và làm giếng mới to hơn, hiện đại hơn. Lạ kỳ thay, cứ mỗi lần lấp giếng là giếng mới đào lên lại không có nước. Ba lần đào lên lấp xuống như thế, gia đình bà phải khơi lại giếng cổ để lấy nước sinh hoạt.

Kể trên là chuyện có thực, còn những chuyện ly kỳ khác không ai kiểm chứng được nhưng người dân vẫn cứ tin rằng giếng làng mình thiêng lắm. Như câu chuyện mà chính ông Nguyễn Viết Bồng, một bậc cao niên trong làng, trực tiếp trải qua.

Thời còn nhỏ, ông ra giếng câu cá. Do sơ ý nên trượt chân, ngã tủm xuống giếng và ngâm mình dưới đó suốt 2 tiếng đồng hồ. Lạ ở chỗ, khi ngã xuống đầu ông lại gối lên một phiến đá như gối lên gối vải, lại có một người phụ nữ đi qua nhìn thấy… nên chẳng hề hấn gì. Nghĩ là giếng thiêng phù hộ nên gia đình ông Bồng đã dựng miếu thờ thần tại gần giếng này.

Vài năm trước, em trai ông Bồng phá bỏ miếu thờ giếng cổ. Phá được hai ba hôm, người em trai gặp mộng liên tục. Một hôm ông đang ngủ cứ thấy có người gọi tên í ới ngoài cổng. Khi ông ra cổng gọi hỏi thì không thấy ai đáp. Có hôm lại nằm mơ nhìn thấy một người mặc quần áo trắng cứ rủ đi theo… Gia đình ông phải họp nhau lại rồi khôi phục ngôi miếu. Từ đó không còn gặp ác mộng nữa.

Hay như đồn thổi nhiều lần người làng nhìn thấy dưới lòng giếng có hai con vịt vàng bơi. Người Bá Hạ quan niệm ai nhìn thấy được đôi vịt đó thì bệnh tật tiêu tan, cuộc sống ấm no sung túc. Tuy nhiên, dân làng cho biết, không phải ai cũng gặp được, thần thánh độ cho ai thì người đó mới thấy. Những câu chuyện như thế cứ truyền nhau trong làng Bá Hạ; không ai khẳng định được có hay không.

Đến giờ, mặc dù đã có nhiều đổi thay trong lịch sử cũng như cuộc sống hằng ngày, những giếng nước cổ tại đây vẫn là một phần không thể thiếu đối với làng Bá Hạ, được người dân xem như báu vật trong làng. Chúng không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn mang giá trị văn hóa dân gian sâu đậm, trường tồn với thời gian.

Thạch Phương Dung (Sưu tầm và tổng hợp)

Kỳ trước: Cấu trúc độc đáo và dấu tích lịch sử của những chiếc giếng vuông

Độc lạ giếng cổ làng Bá Hạ (Kỳ 1)

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC