Làng Cựu

QĐND – Nhắc đến làng cổ Bắc Bộ, người ta thường nghĩ đến Cự Đà hay Đường Lâm, mà ít biết đến làng Cựu (xã Vân Từ, huyện Phú Xuyên). Do may mắn mà trải qua gần trăm năm, làng Cựu với những căn nhà mang kiến trúc phương Tây lẫn Việt cổ vẫn tồn tại đến bây giờ, tạo nên sự độc đáo không đâu có được. Làng Cựu là một trong những ngôi làng cổ kính, được xếp vào dòng “trâm anh thế phiệt”.

Trải qua biến thiên lịch sử, làng Cựu dường như cũng dần khép mình hơn. Dân làng Cựu ít nói, nụ cười ẩn chứa nỗi buồn man mác. Là con rể làng Cựu, tôi đã định mấy lần đem chuyện này hỏi mẹ vợ nhưng lại thôi.

Đến làng Cựu, du khách sẽ khó bắt gặp những ngôi nhà mái ngói đỏ tươi.

Điều tôi thích nhất ở làng Cựu chính là hàng dài tường nhà, biệt phủ rêu phong cổ kính. Những năm trước Cách mạng Tháng Tám, làng Cựu có lẽ là một trong những ngôi làng giàu có, thịnh vượng nhất Đồng bằng Bắc Bộ. Người làng có nghề thợ may, được người Pháp và giới tư sản Hà thành, Sài Gòn tín nhiệm nên đơn đặt hàng làm không xuể. Và cũng chẳng biết tự bao giờ, làng Cựu đã nổi tiếng là làng thợ may “đệ nhất Hà thành”.

Những năm 30 của thế kỷ trước có lẽ là buổi hoàng kim của làng. Dân làng kiếm được nhiều tiền từ nghề thợ may, tích cóp nhiều đời đã nhanh chóng trở thành tầng lớp thượng lưu ở Hà Nội lẫn Sài Gòn. Thương nhớ quê hương, những người con đi làm ăn xa quê vẫn không quên gửi tiền về báo hiếu ông bà, bố mẹ. Thế rồi những nóc nhà mang phong cách châu Âu dần mọc lên ở làng Cựu, xét vào thời điểm những năm 30 của thế kỷ trước, thì quả là một cuộc cách mạng về xây dựng.

“Làng Tây”, đến giờ không ít người vẫn quen gọi làng Cựu như vậy. Cái hay của ngôi làng nằm bên bờ sông Nhuệ này là đình làng, ngõ xóm vẫn mang đậm phong cách, kiến trúc Việt. Và ngay cả những biệt phủ nguy nga trong làng, vẫn còn đó nguyên vẹn kiến trúc quyển thư, ngõ hầu nhắc nhở con cháu chăm chỉ việc đèn sách. Nếu tinh ý sẽ nhận thấy nhà nào trước đây của giới làm ăn buôn bán, và nhà nào thuộc dòng dõi quan lại. Nhà của dân kinh doanh thường ngõ cổng thênh thang, lát đá xanh; nhiều gia đình xây nhà đôi ở hai mặt ngõ, sau nối nhà bằng cầu bê tông ở tầng 2. Dễ thường ngày trước các chị, các mẹ vẫn hay diện váy, ngắm hội làng từ trên cao. Quan lại thì nền nhà tôn cao, sân rộng, tòa ngang dãy dọc, trong nhà kiểu gì cũng vài hàng cột gỗ lim to.

Những ngôi nhà cổ ở làng Cựu có tuổi đời gần trăm năm.

Trong làng có nhiều ngõ nhỏ, hình như từ xa xưa người làng đã có chủ ý “chia lô”, phân định tôn ti trật tự. Không biết có phải ý tứ như vậy không nhưng ở xóm Cả có nhiều gia đình là con cả, hoặc là người đứng đầu một dòng tộc. Dù đi đâu làm gì, người làng Cả vẫn thường xuyên nhắc nhở con cháu về đạo hiếu học, trên thì lễ hiếu với ông bà, bố mẹ, dưới thì nhường nhịn, bảo ban ân cần. Mấy bữa nay tiết trời dịu mát, rảo bước trong làng cảm thấy tâm trạng thư thái. Những bức phù điêu hình tôm, hình dơi, hàng dài cánh cổng rêu phong, những bức đại tự, câu đối đã nhuốm màu thời gian, dường như giúp cho cuộc sống trong làng Cựu thêm chậm lại. Tại đình làng, mấy cụ phụ lão đang mải mê bên bàn cờ. Đám con cháu được người lớn sai ra đình gọi các cụ về dùng bữa cũng mải mê với xe, pháo, mã…, tranh luận nước đi vang cả góc làng, chẳng biết các cụ đang chơi hay đám con cháu chơi nữa. Có điều, cụ ông khó đổi pháo lấy xe lắm vì đứa cháu cứ thích “ông phải giữ cho cháu cặp pháo cơ”.

Tan cờ, ông cháu dìu nhau thong dong trên đường làng, mặc cho người nhà í ới điện thoại giục về ăn cơm. Đến cổng biệt phủ nhà họ Trần, ông hỏi: “Cháu có biết vì sao nhà này lại có hai cổng không?”. “Dạ, thưa ông, không ạ!”. Đây là cổng ăn chơi, còn kia là cổng làm ăn nhé. Đời người nếu cứ chỉ làm ăn thôi, mà quên đi những việc khác thì uổng. Nhưng nếu chỉ ham hố ăn chơi, mà không chịu làm ăn thì là con đường nhanh nhất đến với sự nghèo. Dòng họ Trần làm cổng ăn chơi có ý dặn con cháu đời sau ăn chơi cũng phải chuẩn, ra dáng, bởi thế mà cổng này mới đề chữ “hào hoa phong nhã”. Cổng làm ăn thì đề đôi câu đối “Phúc điền diễn tác vinh hoa lộ/ Hải lượng phiên thành phú quý môn” (tạm dịch: Đường vinh hoa nhiều như ruộng canh tác/ Phú quý vào cửa nhà dồi dào như nước biển). Đứa cháu nhìn ông ra chiều đăm chiêu, thực tình nó chỉ muốn hỏi ông về mấy nước cờ lúc nãy. Hiểu ý cháu, ông bảo: “Cứ chịu khó học cho giỏi, sống tốt, xứng đáng là người làng Cựu, rồi ông sẽ chỉ cho mấy nước cờ hay”.

http://ct.qdnd.vn

Bài và ảnh: Đỗ Tuấn – Lê Bích

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC


Làng Cổ Am

ổ Am nằm ở tận cùng phía đông nam huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng

Làng Cổ Am

Làng An Thái

An Thái là một làng thuộc xã Phượng Lâu, thành phố Việt Trì. (ở phía Đông Nam thành phố Việt Trì).

Làng An Thái

Làng Hùng Lô

Làng Nằm bên bờ sông Lô thơ mộng, cách trung tâm thành phố Việt trì Khoảng 5km

Làng Hùng Lô

Làng Đại Lâm

Làng Đại Lâm thuộc xã Tam Đa, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

Làng Đại Lâm

Làng Diềm Xá

Làng Diềm là tên gọi nôm của làng Viêm Xá , làng Diềm cách thành phố Bắc Ninh chừng 6 km về phía Bắc, thuộc ranh giới giữa hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang.

Làng Diềm Xá

Làng Yên Trường

Làng Yên Trường, xã Trường Yên, huyện Chương Mỹ, Hà Nội

Làng Yên Trường

Làng Nguyên Bì và Làng Quất Động

Làng Quất Động và Làng Nguyên Bì, xã Quất Động, huyện Thường Tín, làng cổ nằm ven quốc lộ 1A, cách trung tâm thủ đô hơn 20 kilômét về hướng nam

Làng Nguyên Bì và Làng Quất Động

Làng Ước Lễ

Làng Ước Lễ thuộc địa phận huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây cách Hà Nội trên 30km

Làng Ước Lễ

Làng Hành Thiện

Làng Hành Thiện – xã Xuân Hồng – Tỉnh Nam Định.

Làng Hành Thiện

Làng Nôm

Làng Nôm, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.

Làng Nôm

Làng Yên Duyên

Làng Yên Duyên – phường Yên Sở – quận Hoàng Mai – Hà Nội

Làng Yên Duyên

Làng Sở Thượng

Làng Sở Thượng – phường Yên Sở – quận Hoàng Mai – Hà Nội

Làng Sở Thượng

Làng Cổ Bi

Làng Cổ Bi nay là xã Cổ Bi – huyện Gia Lâm – Hà Nội

Làng Cổ Bi

Làng Triều Khúc

Làng Triều Khúc – xã Tân Triều – huyện Thanh Trì – Hà Nội.

Làng Triều Khúc

Làng Thiết Ứng

Làng Thiết Ứng – xã Vân Hà – huyện Đông Anh – Hà Nội

Làng Thiết Ứng

Làng Thượng Thụy

Làng Thượng Thụy – phường Phú Thượng – quận Tây Hồ

Làng Thượng Thụy

Làng Phú Xá

Làng Phú Xá – phường Phú Thượng – quận Tây Hồ

Làng Phú Xá

Làng Phú Gia

Làng Phú Gia – phường Phú Thượng – quận Tây Hồ

Làng Phú Gia

Làng Sủi

Làng Sủi – xã Phú Thị – huyện Gia Lâm – Hà Nội

Làng Sủi

Làng Nành

Làng Nành – xã Ninh Hiệp – huyện Gia Lâm – Hà Nội

Làng Nành

Làng Lệ Mật

Làng Lệ Mật – xã Việt Hưng – huyện Gia Lâm – Hà Nội

Làng Lệ Mật

Làng Chèm

Làng Chèm – xã Thụy Phương – huyện Từ Liêm – Hà Nội

Làng Chèm

Làng Đường Lâm

Làng Đường Lâm – thị xã Sơn Tây – Hà Nội

Làng Đường Lâm

NHÓM NGHIÊN CỨU BẢO TỒN DI SẢN LÀNG XÃ TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM

CỘNG TÁC VỚI: BỘ MÔN QUY HOẠCH - CHI HỘI QH VÀ PT ĐÔ THỊ
KHOA KIẾN TRÚC VÀ QUY HOẠCH - TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

Địa chỉ: TT Đào tạo và Nghiên cứu Phát triển Đô thị - Tầng 4 - Nhà Thí nghiệm
Trường Đại học Xây dựng - Số 55 Giải Phóng - Hai Bà Trưng - Hà Nội.
Email: disanlangviet@gmail.com

Text size

A A A

Thông kê truy cập


dai hoc xay dung