Làng Thiết Ứng

Thiết Ứng là một làng nghề chạm khắc gỗ từ bao đời nay thuộc xã Vân Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội.

Nằm ở phía Đông Bắc của thành phố, xã Vân Hà xưa thuộc phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc. Xã có 5 làng: Thiết ứng, Hà Khê, Thiết Bình, Cổ Châu và Vân Điền nhưng nhiều nghệ nhân của xã ở làng Thiết ứng và ngôi đền thờ tổ nghề cũng nằm ở đất làng này.

Người dân Thiết Ứng thờ tổ nghề là cụ Phó Sần- người có công đầu dựng nhà cho đục Tản Viên Sơn Thánh với những mảnh gỗ chạm trỗ hình rồng, cá, những tân binh bại tướng của Thuỷ Tinh.

Vị trí làng Thiết Ứng

1.Giếng làng:

Từ xa xưa, ngưòi dân Thiết Ứng đã tự hào với câu ca:

“ Giếng Ống, trống Chờ”.

Giếng Ống thức là giếng làng Ống( tức là làng Thiết Ứng ngày nay).

Giếng làng đã nổi tiếng khi được các làng khác biết đến với nguồn nước trong, mát và không bao giờ cạn.

Chính vì vậy mà các làng xung quanh đã dùng nước giếng làng Ống  để cúng thánh.   Giếng nằm cạnh đường chính, ngày xưa là trung tâm làng. Miệng giếng hình tròn có kích thước đường  kính khoảng 2.5m. Chiều sâu của đáy giếng bây giờ còn lại chỉ khoảng 5-6m.   Thành giếng thẳng được xây dựng khá kiên cố bằng gạch và vữa. Nay vẫn còn khá nguyên vẹn.

Bên cạnh giếng vẫn còn tồn tại một nhà tắm. Ngày xưa là dùng cho các cụ trong làng. Nền giếng được lát gạch.

Giếng làng Thích Ứng

Giếng Chùa

Giếng trước đây dùng cho các hoạt động ở trong chùa nhưng từ khi có nước máy đến tận từng hộ gia đình thì giếng bị bỏ hoang. Tuy nhiên người dân vẫn giữ lại được giếng cho đến ngày nay.

Giếng nằm ngay bên cạnh chùa. Bên cạnh giếng là miếu thờ nằm dưới gốc cây sanh. Khu vực xung quanh giếng là ao đình và ao nghè.

Thành giếng được xây dựng bằng gạch khá kiên cố có bề dày khoảng 25 cm. Miệng giếng hình tròn có kích thước đường kính khoảng 1.2m.

2.Ao đình:

Nằm trong quần thể di tích đình- chùa của làng Thiết Ứng không thể không nhắc đến hệ thống ao hồ trong làng.

Ao Đình

Ao đình có kích thước khá rộng, không có hình dạng cụ thể do nó bị thay đổi nhiều trong quá trình phát triển.

Hai bên bờ ao được xây dựng kiên cố bằng gạch có chiều cao khoảng 70cm (khoảng cách so với mặt nước).

Giữa ao là một đảo nhỏ hình tròn, trên đó chỉ có cỏ dại mọc. Ao đình được giữ cho đến ngày nay là vì nó là một phần không thể thiếu trong quần thể di tích này. Ngoài ra thì cảnh quan của ao đình không có gì đặc biệt.

Bên cạnh ao đình là ao nghè và hồ tự nhiên.

3.Quần thể cảnh quan có công trình kiến trúc:

Đó là các công trình: đình, chùa, nghè. Đây là những công trình đã gắn bó và không thể thiếu được trong cuộc sống của người dân. Đình làng là nới thờ thành hoàng làng- người có công lập làng. Chùa là nơi thờ phật, còn nghè là nơi thờ tổ nghề của làng.

3.1 Đình làng:

Theo thần phả còn lưu giữ được, làng Thiết ứng thờ hai vị tướng của vua Hùng là Đông phá Đại Vương và Bình thục Đại Vương. Làng cổ có từ thuở vua Hùng, nhưng nghề mộc ở làng thì có muộn hơn nhiều.

 3.2 Chùa:

chua12

3.2 Nghè:

Trong chiến tranh nghè làng đã bị phá hoại và hiện nay thể theo nguyện vọng, mong muốn của người dân trong làng thì nghè đang được xây dựng và trùng tu lại.

4.Cổng nhà- tường rào:

Hình ảnh về một số cổng nhà cổ còn lại trong làng

(Bài viết của nhóm nghiên cứu, năm 2008)

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC