Làng Triều Khúc

Làng Triều Khúc thuộc xã Tân Triều, huyện Thanh Trì – Hà Nội. Đây là vùng quê nổi tiếng với những chiếc nón quai thao xinh xắn được ca ngợi trong ca dao, tục ngữ. Tại đây, hàng năm hội làng vẫn diễn ra từ mùng 10 đến 12 tháng giêng âm lịch, thu hút đông đảo khách thăm quan.

Vị trí làng Triều Khúc

Làng Triều Khúc (huyện Thanh Oai – Hà Đông), tên Nôm là Đơ Thao hay Kẻ Đơ, tên gọi “Đơ Thao” xuất phát từ việc làng có nghề dệt quai nón (quai thao) từ lâu đời.hoilangtrieukhuc

 Tưng bừng ngày hội làng Triều Khúc

Cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, Triều Khúc là một xã thuộc tổng Thượng Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng (năm Minh Mạng thứ 12 – 1831 đổi làm tỉnh Hà Nội; năm 1889 thuộc tỉnh Cầu Đơ; năm 1904 đổi làm tỉnh Hà Đông). Trong kháng chiến chống Pháp, xã thuộc huyện Liên Nam tỉnh Hà Đông. Hòa bình lập lại thuộc huyện Thanh Trì. Từ tháng 6/1961, làng nhập với làng Yên Xá thành xã Tân Triều thuộc huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

1.Giếng làng:gieng lang

Giếng làng nằm ngay trong khuôn viên của uỷ ban nhân dân xã Tân Triều và đối diện với chợ Tân Triều qua con đường chính của làng. Giếng hình tròn có kích thước  đường kính khoảng 30m. Hình dạng của giếng dược giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay. Thân giếng được kè thẳng bằng gạch và vữa xi măng với chiều cao cách mặt đất khoảng 45cm.Nước giếng không bao giờ cạn và ngày xưa dùng nước uống cho cả làng.

Hiện nay chức năng chính của giếng là tạo cảnh quan cho khu vực trung tâm của xã và nước giếng vẫn được một số gia đình sử dụng cho việc buôn bán hàng thực phẩm trong chợ. Chính vì vậy mà chất lượng nguồn nước đang ngày bị ô nhiễm. Ngoài ra ở đây còn diễn ra hoạt động câu cá của một số người dân địa phương. Cạnh giếng phía cổng UBND có cây đa cổ thụ và bên dưới là miếu thờ thần giếng.

Ao chùa: Trong quần thể ao hồ trong làng không thể không kể đến ao chùa. Ao chùa ngày xưa rất rộng tuy nhiên ngày nay nó đã bị chia thành nhiều ao nhỏ thông với nhau. Trong đó ao lớn nhất nằm giữa làng.   Ao chùa nằm ngay trước chùa Vân Hương và nhà thuỷ tạ. Giữa ao có đài phun nước làm cho cảnh quan thêm nổi bật.

Hồ nước có thế đất mang hình dáng một con rùa. Người ta nói rằng xưa kia, con rùa này rất ác, nhiều dân làng đã bị nó hãm hại. Vì thế để trừ con yêu gây hại này, dân làng đã xây nhà thuỷ tạ yếm ngang trên đầu rùa.

Mặt bằng quần thể Ao- Đình- Chùa- Giếng

Mặt bằng quần thể Ao- Đình- Chùa- Giếng

2.Cây cổ thụ, cây cảnh quan đặc trưng:

Khi đến Triều Khúc người ta sẽ rất ngạc nhiên khi ở đây còn tồn tại khá nhiều cây cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm. Đặc biệt là số loài khá phong phú, không chỉ có duy nhất cây đa như một số làng cổ khác mà ở đây còn có cây: bồ đề, cây  muỗm, cây chồi mồi,..

Cây Đa Cây Muỗm caycothu
Cây Đa Cây Muỗm Cây Đa

3.Quần thể cảnh quan có công trình kiến trúc:

Đình Sàn bên cạnh ao chùa

Đình Sàn bên cạnh ao chùa

3.1 Đình Sàn( nhà thuỷ tạ):

Đình sàn nằm bên hồ nước dùng làm nơi nghỉ ngơi của người dân. Đây là cảnh quan đẹp mà hiếm nơi nào có. Đình có  kiến trúc khá đơn giản. Đình có 7 gian diện tích mỗi gian 3.6×1.8m, gồm 12  cột có đường kính 20cm.

Đình xây dựng năm 1882, đời Tự Đức  , được trùng tu vào các năm 1928, làm  Sàn bê tông năm 1985 (Ất Sửu).   Phục hồi cửa chắn song Mậu Dần 1998.  Trùng Tu thay cột sửa mái tháng 9-2002.

3.2 Đình:

Triều Khúc có hai đình: đình Sắc (nơi để sắc phong) và đình Đại (nơi thờ Phùng Hưng). Kiến trúc của hai ngôi đình  theo lối xứng được giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay. Sự toàn vẹn này, theo những người dân nơi đây, có được là nhờ vào linh khí thiêng liêng của cha ông xưa để lại.

Theo thần phả và truyền thuyết thì vào năm 791, trên đường tiến quân vào bao vây thành Tống Bình (nội thành Hà Nội ngày nay), dẹp bỏ ách đô hộ của nhà Đường do Cao Chính Bình cầm đầu, Phùng Hưng đã chọn Triều Khúc làm đại bản doanh, tức khu vực đình hiện nay. đây không phải là quê của Phùng Hưng nhưng sau khi chiến thắng lên ngôi vua dân làng Triều Khúc thờ Phùng Hưng và suy tôn ngài thành Thánh.

Đình Sắc

Đình Sắc

Đình Sắc:

Hậu cung tiền khởi không rõ

Đến thành Thái thập bát niên 1906 Bính Ngọ tháng 12 ngày 11 giờ Tị trùng tu Chung cung nội tự tiền khởi Duy Tân nhị  niên 1908 Mậu Thân tháng 3 ngày 17. Phục mới thờ Tự 1988( Mậu Thìn)Đại Bái tiền khởi Khải Định cửu niên  Giáp Tí 1924.

Đình Đại:

Không gian xung quanh đình Đại còn giữu được nhiều nét đặc sắc, mang dáng   dấp của thôn quê. Ngay ngã ba đầu đình có một cây đa cổ thụ rất lớn, trước đình là một cái hồ sen nhỏ, giữa hồ là sới vật hình tròn. Sở dĩ có sới vật là do đây là nơi Phùng Hưng ( Bố Cái Đại Vương) luyện quân để giao chiến với tướng giặc Cao Chính Bình nhà Đường Trung Quốc.

Bên cạnh đình Đại là khu lăng mộ Lê Triều quận chúa đang được tiến hành tôn tạo. Đặc biệt trên mộ Lê Triều quận chúa có xuất hiện cây đa cổ thụ. Một điều khá thú  vị.

3.3  Chùa Vân Hương:

Không gian cảnh quan đình - chùa- ao chùa.

Không gian cảnh quan đình – chùa- ao chùa.

Nằm ở trí trung tâm làng -chùa là một địa điểm thăm quan không thể thiếu nếu như du khách nào đến Triều Khúc. Chùa được xây dựng khá bề thế ngoảnh mặt ra hồ làm cho cảnh trí của làng nổi bật lên.

Trong khuôn viên của chùa còn có  hai ngôi đền. Ở bên phải chùa là đền thờ tổ, còn bên trái chùa là đền thờ Thánh Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

3.4 Miếu thờ:

Trong làng còn tồn tại nhiều miếu thờ quy mô nhỏ( có 3 gian, mỗi gian có kích thước khoảng 1.6×1.6m ) kiến trúc khá đơn giản. tuy nhiên đây là nơi sinh hoạt văn hoá tinh thần của người dân xung quanh ( trụ sở của từng xóm).

Miếu thờ – vừa là nơi thờ cúng thần vừa là nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt văn hoá cộng đồng.

4.Cổng nhà- tường rào:

Cũng như bao làng quê truyền thống Bắc Bộ khác, Triều Khúc vẫn còn giữ được một số ngôi nhà cổ với cổng, tường rào và hoạ tiết trang trí được lưu giữ khá nguyên vẹn.

Tuy nhiên hiện nay do không được tôn tạo nên nhiều ngôi nhà đang xuống cấp nghiêm trọng và có nguy cơ biến mất. Một số ít được tôn tạo nhưng không có quy hoạch cụ thể nên chỉ mang tính chất tạm thời, nhiều nét kiến trúc bị thay đổi.

(Bài viết của nhóm nghiên cứu, năm 2008)

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC