Quy hoạch định hướng làng nghề dệt lụa Nha Xá và khai thác các giá trị truyền thống để phát triển du lịch xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam

Tác giả: KTS. Nguyễn Phương Chi

( Bài viết được trích trong kỷ yếu hội thảo Quy hoạch làng xã nông thôn ĐBSH tầm nhìn 2030 theo hướng phát triển xanh, bền vững).

1.Đặt vấn đề :

Sau gần 4 năm thực hiện Quyết định 193 của Chính phủ, phê duyệt chương trình rà soát Quy hoạch xây dựng nông thôn mới, cả nước đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch nông thôn mới trên 5.000 xã. Đây là một kết quả khả quan trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn, xuất phát điểm còn khác nhau giữa các vùng.

Tuy vậy vẫn còn những khó khăn và nhiều thách thức. Kinh tế nông thôn vùng ĐBSH chưa có sự phát triển vững chắc, phương thức sản xuất canh tác hiện nay năng suất, hiệu quả chưa cao. Điều này cũng làm cho làn sóng ly hương ra đô thị có xu hướng ra tăng, đồng ruộng không được sử dụng có hiệu quả. Với nguồn lực còn hạn chế, hạ tầng nông thôn khó có điều kiện để đổi mới.

Nhìn từ góc độ tiềm năng của các làng xã hiện nay, nhiều làng xã ĐBSH có ưu thế về tài nguyên văn hóa và sinh thái. Trong đó các giá trị nghề truyền thống, giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú. Đây chính là thế mạnh có thể khai thác đóng góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội của các làng xã, theo hướng tăng trưởng xanh bền vững.

Nghiên cứu về xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam là một ví dụ nghiên cứu để làm rõ thêm những hướng đi cho các làng xã truyền thống trong giai đoạn tới. Kết hợp Khai thác giá trị làng nghề- Khai thác các giá trị truyền thống để phát triển du lịch -Lồng ghép xây dựng hạ tầng khung theo hướng Hạ tầng xanh nông thôn là hướng nghiên cứu để định hướng quy hoạch phát triển xã trong tương lai.

2.Những cơ sở khai thác các giá trị truyền thống làng xã

Giá trị làng nghề truyền thống: Làng dệt lụa Nha Xá (xã Mộc Nam) được hình thành từ đầu thế kỷ XIII gắn liền với tên tuổi vị Thành Hoàng Trần Khánh Dư. Không chỉ nổi tiếng với chất lượng lụa hàng Á Hậu chỉ sau lụa Hà Đông về thương hiệu mà làng lụa còn có những giá trị lâu đời về quá trình tiến hóa lao động, giá trị minh chứng sự cần cù lao động của người nông dân,  giá trị làng nghề đã đi vào những câu ca dao, vào đời sống tinh thần của người dân.

nhaxa01 nhaxa02

Giá trị không gian làng xã: Cấu trúc xã Mộc Nam cũng  tương tự như các làng xã  vùng Đồng bằng sông Hồng. Cũng với vị trí cao ráo cách sông Hồng một triền đê với  lũy tre xanh bao bọc, xung quanh là đồng ruộng, ao hồ xanh ngát hương sen. Các thành phần chủ yếu của xã bao gồm có lũy tre, cổng-nhà ở-công trình công cộng, công trình tôn giáo, giếng, ao làng, cây xanh trong làng, đồng ruộng,- nghĩa địa. Hệ thống giao thông làng phân nhánh theo kiểu cành cây. Ở xã những tổ hợp có bố cục quy luật như đền, chùa, tổ hợp không gian có tỷ lệ gần gũi với con người, tính biểu tương trong kiến trúc cảnh quan truyền thống vẫn còn được lưu giữ. Đặc biệt là hệ thống ao hồ dày đặc, phản ánh một cấu trúc tổ chức môi trường sống truyền thống rất điển hình ở nông thôn ĐBSH.

nhaxa03

Hệ thống ao hồ và cảnh quan của thôn Nha Xá, xã Mộc Nam

Giá trị kiến trúc truyền thống: Tuy không còn nhà mái tranh tre, đa phần các nhà đều bê tông kiên cố với diện tích nhà thu hẹp hơn trước nhưng về cơ bản cách bố trí nhà vẫn theo kiểu truyền thống. Một ngôi nhà cổ đều hình thành nên từ điều kiện sống và nhu cầu sử dụng của người dân, phản ánh đầy đủ những giá trị về nghệ thuật tổ chức không gian sống, nghệ thuật ứng xử với thiên nhiên mà ông cha  từ bao đời đọng lại tiêu biểu như việc đào ao lấy đất đắp nền, làm gạch.

nhaxa04 nhaxa05

Nhà ở với kiến trúc Pháp cổ trong thôn Nha Xá

Đặc biệt hơn thôn Nha Xá còn tập hợp nhiều biệt thự cổ kiến trúc Pháp từ hơn nửa thế kỷ trước. Đình làng Nha Xá hoàn toàn khác so với phong cách truyền thống, vừa có nét kiến trúc Pháp vừa có nét kiến trúc Trung Hoa, hài hòa với cây xanh bao bọc xung quanh. Nó đánh dấu thời vàng son của làng nghề. Những ngôi nhà là sự học hỏi từ những giao thương với các mối lái nước ngoài.

Những công trình tôn giáo cổ (Đền Lảnh Giang) này thờ Tam vị thủy thần đời Hùng Vương thứ 18 cùng công chúa Tiên Dung và Chử Đồng Tử vẫn còn giữ nguyên những nét kiến trúc cổ đồ sộ uy linh. Tam quan xây theo kiểu chồng diêm tám mái, các đầu đao cong vút thanh thoát hình đầu rồng đắp nổi, đan xen mặt nguyệt, lá lật cách điệu mềm mại. Phía trước Tam quan là hồ bán nguyệt, nước hồ phẳng lặng như bàn ngọc thạch bày lên những đóa hoa súng đỏ tươi. Giữa hồ, ngọn bảo tháp đứng trầm mặc được nối với cửa đền bằng chiếc cầu cong tạc hình lưỡi long hướng địa, ẩn hiện dưới bóng cây si già hàng ngàn năm tuổi. Cấu trúc đền gồm 3 tòa, 14 gian, hai bên có nhà khách, lầu thờ, 4 bên có tường gạch bao quanh. Trong đền có nhiều đồ thờ giá trị.

Đền Lảnh Giang và các công trình tôn giáo tín ngưỡng

Đền Lảnh Giang và các công trình tôn giáo tín ngưỡng

Giá trị sinh thái : Làng xã vẫn giữ những thói quen tận dụng các sản phẩm tự nhiên, tái sử dụng nhiên liệu và sản phẩm nông nghiệp, vẫn tồn tại hai hệ sinh thái hộ gia đình, sinh thái làng xã và quan hệ sinh thái đô thị – nông thôn. Đặc biệt ở Mộc Nam là mật độ ao hồ dầy đặc. Có nhà một mình một ao nhỏ hoặc mấy nhà chung nhau một ao. Ao hồ như một bộ máy điều hòa toàn xã không những thế nó còn phản ảnh quá trình xây dựng của làng xã. Nó được hình thành từ việc lấy đất phục vụ san lấp mặt bằng, tôn nền khu dân cư. Ao, hồ sinh thái vừa làm nhiệm vụ tưới, cấp nước sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản, là nơi vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng ven hồ, điều hòa nhiệt độ, cải tạo môi trường, tiểu khí hậu….Các đặc điểm của hệ sinh thái làng xã truyền thống vẫn được lưu giữ, ít có sự tham gia của công nghệ kỹ thuật, chu trình hoàn lại vật chất cơ bản phụ thuộc vào tự nhiên.

Giá trị tôn giá, văn hóa phi vật thể: Hàng năm, cứ vào dịp, người dân thôn Yên Lạc (Mộc Nam) lại nô nức chuẩn bị cho lễ hội đền Lảnh Giang, một lễ hội đã có truyền thống từ rất lâu đời, được phát triển thành dự án du lịch tâm linh lớn. Một năm, đền Lảnh Giang có hai kỳ lễ hội với các nhiều nghi lễ, trò chơi dân gian phong phú được tái hiện. Lễ hội đền Lảnh Giang từ lâu đã trở thành tín ngưỡng văn hóa, ăn sâu vào đời sống tâm linh của người dân đồng bằng sông Hồng, luôn nhắc nhở con cháu nhớ về cội nguồn. Bên cạnh đó có nghệ thuật hát chầu văn tái hiện hình ảnh các vị Thánh nhằm ban phúc lộc cho các tín đồ đạo mẫu là một nét văn hóa cần được bảo vệ giữ gìn.

3.Định hướng làng nghề và khai thác các giá trị truyền thống để phát triển du lịch

Xã Mộc Nam là một điển hình cho nông thôn Việt Nam với việc người dân đơn thuần làm nông và nghề truyền thống (dệt lụa). Để phát triển xã thành công  theo hướng xanh và bền vững thì cần bảo tồn được những giá tri sinh thái, cảnh quan làng xã đồng thời phát triển được kinh tế , ổn định cuộc sống cho người dân.

Để làm được việc này ngoài quy hoạch nông thôn mới, tạo các mô hình phát triển kinh tế xã cần có kế hoạch phát triển mô hình du lịch nhằm khai thác các giá trị truyền thống còn lưu giữ. Đây được coi là mô hình phát triển xanh không những bảo tồn được vẻ đẹp truyền thống mà còn đem lại hiệu quả kinh tế cho người dân.

Với những thế mạnh hiện có nhưng xã lại chưa có những kế hoạch phát triển hay những hình thức khai thác nào du lịch nào là một thiếu sót. Đề xuất một mô hình bảo tồn và khai thác các giá trị truyền thống xã để tạo những tour du lịch văn hóa, nông nghiệp, tâm linh phát triển kinh tế là cần thiết.

Bảo tồn giá trị làng nghề truyền thống: Từ góc độ văn hóa thì  làng nghề truyền thống chứa đựng trong nó những yếu tố nhân văn và giá trị văn hóa truyền thống quý giá. Làng nghề dệt lụa Nha Xá cần được coi là một di sản văn hóa quan trọng cần được bảo tồn và phát huy. Một số hướng giải pháp bảo vệ giá trị truyền thống làng nghề như: lưu giữ kho tàng các kinh nghiệm, kỹ thuật, bí quyết nghề, tôn vinh các nghệ nhân,  nghiên cứu để bảo tồn tục thờ tổ nghề.

 Khai thác các giá trị phục vụ du lịch: Giá trị văn hóa, giá trị lao động, giá trị sử dụng, phối hợp quảng bá du lịch và quảng bá thương hiệu sản phẩm sẽ đồng thời góp phần quảng bá cho sản phẩm dệt, mở rộng thị trường sản xuất.

Bảo tồn giá trị không gian làng xã: bảo tồn hệ giá trị tổng hợp trong đó có cấu trúc không gian làng truyền thống, những công trình kiến trúc và cảnh quan di sản cùng với toàn bộ cuộc sống cộng đồng cư dân, với mối quan hệ sinh thái bền vững. Cổng, đình, ao và chùa làng là những nơi được ưu tiên bảo tồn cao nhất vì vai trò quan trọng trong việc phản ánh giá trị văn hóa, tinh thần, kinh tế làng xã.

Khai thác bằng cách tái tạo lại những lũy tre làng, tôn tạo ao hồ cho du khách hiểu về một mô hình cư trú điển hình ở nông thôn Việt Nam (vùng đồng bằng sông Hồng), thăm không gian làng nghề truyền thống để hiểu được cách ứng xử của cộng đồng với thiên nhiên.

Bảo tồn giá trị kiến trúc truyền thống: Ngoài bảo tồn tôn tạo các công trình truyền thống của cộng đồng như Đình, chùa, miếu, ao làng, việc bảo tồn nhà cổ kiến trúc Pháp là một đặc trưng của xã cũng cần được quan tâm. Xây dựng mô hình du lịch homestay, cho khách du lịch ở ngay trong chính các công trình cổ để cảm nhận được vẻ đẹp và giá trị công trình.

Cần làm chặt chẽ dựa trên các cơ sở có tính nguyên tắc và khoa học. Các công việc liên quan tu sửa phải dựa trên cơ sở Luật di sản, các nghị định hướng dẫn và các văn bản liên quan. Tùy vào mức độ hư hỏng  của công trình để tu bổ. Tu bổ theo hai công tác: sửa chữa và bảo quản. Phương châm chính là chỉ tháo dỡ thay thế khi không còn giải pháp nào tốt hơn.

Bảo tồn giá trị tự nhiên sinh thái: Tăng cường công tác quản lý và hoạt động giám sát môi trường chặt chẽ, áp dụng các công nghệ xử lý chất thải. Hạn chế mở rộng các cơ sở sản xuất tái chế chất thải, dệt nhuộm trong làng nghề. Xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Xây dựng các mô hình điểm bảo vệ môi trường làng nghề và nhân rộng các mô hình này. Giữ gìn hệ sinh thái ao hồ tránh nước thải làng nghề trực tiếp đổ ra ao hồ.

Xây dựng các hoạt động lao động truyền thống trong các tour du lịch như: lội cua bắt ếch, tát ao, nuôi cá …cho các tour du lịch cộng đồng.

Bảo tồn giá trị tôn giáo, văn hóa phi vật thể qua 3 mô hình bảo tồn di sản: Bảo tồn nguyên trạng, kế thừa và phát triển.

Khai thác các tour du lịch mùa lễ hội đền Lảnh Giang. Du khách sẽ được ăn những sản vật làng quê, tham gia các trò chơi dân gian, các hoạt động văn nghệ tham gia lễ hội rước kiệu Thánh và các  nghi lễ tâm. Lồng ghép các màn nghệ thuật biểu diễn đương đại tái hiện huyền tích vị thánh đền Lảnh Giang với sự kết hợp của video art hoặc màn nghệ thuật trình diễn (performance art).

4.Quy hoạch làng nghề Nha Xá theo định hướng phát triển du lịch

Khác với các thôn khác đa phần là đất ở thì Nha Xá còn chứa cả làng nghề. Để phát triển du lịch hiệu quả thì cần đề xuất giải pháp quy hoạch mới.  Tập trung các khu dân cư và dịch vụ vào khu vực trung tâm xã. Khu vực sản xuất được đưa ra ngoài khu vực dân cư tập trung và cuối hướng gió.

Khu vực bảo tồn và phát huy giá trị cảnh quan kiến trúc truyền thống của làng: các công trình di tích lịch sử có giá trị: đình, chùa, cổng ao làng; các công trình kiến trúc cổ. Cải tạo chỉnh trang các thôn, làng trên cơ sở hiện có. Tăng cường mật độ cây xanh tại các khu vực đất trống. Các công trình xây mới theo kiến trúc nhà 1-2 tầng theo kiến trúc ĐBSH, sử dụng vật liệu địa phương với mật độ xây dựng thấp, nhà có nhiều cây xanh (mật độ xd tối đa 40%).

Ngoài ra để phục vụ du lịch thì cần bổ sung các công trình phụ trợ phục vụ trưng bày sản phẩm đón tiếp khách. Xây dựng khu sản xuất lụa tập trung  ở cuối thôn bao gồm: khu sản xuất, sân phơi lụa, vườn dâu.

Áp dụng mô hình Hạ tầng xanh:

Chuyển đổi cấu trúc đường giao thông làng xã sang dạng mạng, với các giải pháp:

+ Đường chính của làng, thôn giữ nguyên tuyến, nâng cấp chất lượng bề mặt, chiều rộng tối thiểu 3-3,5m.

+ Mạng lưới đường cách nhau 400-500m, chiều rộng đường từ 2,7 đến 5m. Tuyến đường 2,7-3,5 m có chỗ mở dừng, tránh cho xe cơ giới và đặt các máy nông cụ.

+ Xây dựng tuyến đường bao quanh thôn, làng rộng 5,5 m- 6,5m cho 2 xe ô tô tránh nhau được.

nhaxa07

+ Tuyến đường không đi sát vào đất dân cư mà có một khoảng cách để tạo diện tích đất cho một số chức năng khác của hạ tầng kỹ thuật.

+ Nối giao thông nội đồng với tuyến đường bao quanh thôn, làng.

+ Nối thông các ngõ chính với đường bao mới được xây dựng.

+ Tổ chức một số điểm dừng xe ở đầu đường chính, ngõ chính để tập kết hàng hóa, vật liệu xây dựng, làm sân gom sản phẩm nông nghiệp.

Hệ sinh thái làng xã cần được coi trọng và giữ gìn. Với nguồn tài nguyên ao hồ dầy đặc thì cần một giải pháp phát triển bền vững tận dụng được các ưu điểm của hệ sinh thái. Xây dựng mô hình trang trại thông minh phát triển kinh tế.

Ngoài ra để tăng lượng nước cho sinh hoạt, chăn nuôi và sản xuất thì việc thu gom nước mưa để tái sử dụng là xu hướng mới tiết kiệm tài nguyên chủ đạo của nhiều quốc gia trên thế giới. Nước mưa được thu gom từ mái nhà công cộng hoặc mái một cụm nhà, qua phần lọc sơ bộ và bơm cấp ngược lại các hộ gia đình làm nước sinh hoạt.

Tại các khu vực đất ở mới, hệ thống rãnh thoát nước thải được xây dựng riêng biệt với hệ thống thoát nước mưa. Nước thải sinh hoạt phải được xử lý sơ bộ bằng hệ thống bể phốt.

Hệ thống ao hồ chung hiện nay trong việc điều tiết nước mưa, nước thải, bảo vệ môi trường, thay thế dần các ao hồ riêng trong hộ gia đình đang có xu hướng hẹp lại dần. Cần giải pháp thích hợp để xử lý nước thải làng nghề hiện nay, kết hợp với việc xây dựng các trạm xử lý nhỏ dạng phân tán. Các hồ xử lý theo phương pháp sinh học phải hình thành trước, các trạm xử lý nhỏ có thể hình thành sau tùy theo dạng nước thải, mức độ ô nhiễm. Xây dựng hệ thống ao hồ chung, giáp với tuyến đường bao quanh thôn, làng. Xây dựng rãnh thu gom nước mưa chảy về các ao hồ trữ nước mưa, hồ điều hòa.

Xây dựng cống nước thải chạy dọc theo đường ngõ chính mới thông với đường bao, chảy qua các bể xử lý chung của xóm, chảy vào ao hồ sinh học.

Thay vì thu gom nước về trục chính trong làng còn kết hợp cả việc lập các hướng tuyến thoát ra đường bao. Như vậy phù hợp với địa hình, độ dốc tự nhiên và cũng giảm được việc phải nâng cốt san nền trong làng xã. Việc trồng cây ven hồ góp phần tạo cảnh quan chung cho thôn làng, làm hạn chế bớt những ấn tượng xấu về mật độ xây dựng cao, nhà 3 tầng chen chúc, thiếu cây xanh trong rất nhiều các làng xóm hiện nay

Sơ đồ giao thông cải tạo, kết nối đuờng trong thôn với đường bao.

Sơ đồ giao thông cải tạo, kết nối đuờng trong thôn với đường bao

Các hoạt động du lịch nông thôn kết hợp du lịch làng nghề

Các hoạt động du lịch nông thôn kết hợp du lịch làng nghề

Sơ đồ Quy hoạch định hướng phát triển xã Mộc Nam

Sơ đồ Quy hoạch định hướng phát triển xã Mộc Nam

Kết luận

Các giá trị vật thể và phi vật thể của làng xã truyền thống cần phải được đánh giá một cách kỹ lưỡng để có thể có các giải pháp chuyển thành các nguồn lực phát triển làng xã. Phát triển du lịch từ các giá trị làng nghề, cảnh quan, du lịch tâm linh, tôn giáo tín ngưỡng, du lịch văn hóa nông thôn được phối hợp, lồng ghép chính là một thế mạnh của xã Mộc Nam, thôn Nha Xá. Rất cần được đánh giá đúng và triển khai thành các dự án phát triển cụ thể.

Việc áp dụng mô hình Hạ tầng xanh nông thôn cho xã Mộc Nam và thôn Nha Xá cũng là một ví dụ cho khả năng phát triển, ứng dụng mô hình hạ tầng này trong các dạng phát triển khác nhau của làng xã nông thôn ĐBSH theo hướng phát triển xanh bền vững.

Nguồn nhân lực:

  • Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp nông thôn theo các yêu cầu về tiến bộ khoa học kỹ thuật.
  • Tăng cường cả số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ, nhân viên khuyến nông cấp cơ sở và thay đổi phương pháp khuyến nông theo hướng truyền đạt kiến thức đến nông dân bằng “ngôn ngữ nông dân”.
  • Củng cố và phát triển kinh tế tập thể.

Khoa học công nghệ:

  • Xây dựng và chuyển giao công nghệ tiên tiến vào sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản;
  • Có chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân thực hiện công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực lai tạo giống cây, con chủ lực với từng vùng sinh thái, đổi mới công nghệ chế biến, nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu…

Xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường:

  • Xây dựng, đăng ký các nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm nông sản hàng hóa.
  • Mở rộng liên kết, hợp tác với các tỉnh thành trong phát triển sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Bảo vệ môi trường:

  • Thực hiện nông nghiệp tốt (Good Agriculture Practices – GAP) với những nguyên tắc được thiết lập nhằm đảm bảo một môi trường sản xuất an toàn, sạch sẽ, thực phẩm phải đảm bảo không chứa các tác nhân gây bệnh.
  • Áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong trồng trọt, như: giống mới, nhà kính, nhà lưới, tự động và bán tự động trong tưới tiêu, sử dụng phân bón hữu cơ.
  • Chăn nuôi: sử dụng nguồn giống chuẩn hóa, hiện đại hóa hệ thống chuồng trại gắn sản xuất với chế biến và xử lý môi trường trong sạch như mô hình biogas, ủ phân sinh học,…
  • Các sản phẩm nông nghiệp đặc sản, phục vụ nhu cầu tinh thần như: Cam, Bưởi, hoa, cây cảnh… thực hiện các quy định chặt chẽ về an toàn, vệ sinh, bảo vệ môi trường.

Về chính sách :

  • Áp dụng mô hình liên kết 4 nhà bao gồm : Nông dân – Doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ – Nhà nghiên cứu – Nhà quản lý trong đó đề cao giá trị người nông dân, thực hiện các chính sách ưu tiên đối với công tác sản xuất của các hộ nông nghiệp
  • Thực hiện công tác dồn điền, đổi thửa tạo nên mô hình cánh đồng mẫu lớn.

Định hướng phát triển đối với cây trồng đặc sản :

  • Tập trung nguồn vốn cũng như quỹ đất cho việc phát triển 2 loại cây trồng này do hiện nay nhu cầu đang tăng cao, cung không đủ cầu.
  • Đăng ký thương hiệu, quy trình quản lý chất lượng sản phẩm cho 2 loại trái cây đặc sản nhằm nâng cao giá trị thương hiệu, đảm bảo chất lượng sản phẩm
  • Áp dụng công nghệ về giống, trồng trọt, chăm sóc, bảo quản theo hướng sinh thái
  • Áp dụng biện pháp kỹ thuật để rải vụ chín nhằm kéo dài thời gian thu hoạch từ 3 – 4 tháng. Việc kéo dài thời gian thu hoạch không chỉ làm tăng giá trị do quả trái mùa mà còn kéo dài thời gian khai khác giá trị cảnh quan của cây trong giai đoạn thu hoạch.
  • Nghiên cứu, khảo sát để lựa chọn ra giống có chất lượng cao nhất trong các vườn để bảo tồn, phát triển giống.
  • Xây dựng kênh giới thiệu, xuất khẩu sản phẩm ra các nước trên thế giới.
  • Đối với phát triển du lịch :

Phát triển du lịch bền vững không thể chỉ gói gọn trong một ranh giới hành chính với bán kính di chuyển hẹp mà còn cần phải có sự liên kết, mở rộng để có thể từ các điểm hình thành lên các tuyến du lịch.

Các sản phẩm du lịch có thể khai thác

  • Thăm quan vườn cây trái đặc sản, vườn hoa, khu canh tác rau sạch, tham gia vào các quá trình trồng, chăm sóc và thu hoạch.
  • Thăm quan các công trình di tích lịch sử, văn hóa.
  • Tham quan khu công nghệ sinh học với các hoạt động nghiên cứu, nuôi trồng đặc biệt.
  • Tham gia vào các lễ hội truyền thống.
  • Tổ chức các hoạt động dã ngoại như cắm trại, đạp xe thăm quan.
  • Mua sắm tại các khu chợ đầu mối, phố thương mại
  • Thưởng thức ẩm thực địa phương

Ngoài ra cần nghiên cứu, sản xuất các sản phẩm quà tặng, quà lưu niệm từ những sản vật địa phương.

Đề xuất biện pháp, chính sách quản lý :

Để tạo động lực phát triển cho Minh Khai theo đúng định hướng đề xuất, việc xây dựng một cơ chế quản lý hỗ trợ cho đầu tư, phát triển là rất cần thiết. Các chính sách cụ thể gồm :

Về quy hoạch, đồng bộ hóa cơ sở hạ tầng :

  • Triển khai lập đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng, quy hoạch phát triển nông nghiệp, quy hoạch phát triển du lịch.
  • Tổ chức điều tra, xây dựng (cập nhật hàng năm ) cơ sở dữ liệu về các loại đất, tình hình sản xuất, phát triển du lịch trên địa bàn

Về đầu tư : Cần đưa ra các cơ chế hỗ trợ đầu tư như hỗ trợ về chính sách đền bù giải phóng, hỗ trợ về thuế trong đó đặc biệt ưu tiên cho hoạt động trồng, chế biến 2 loại trái cây đặc sản.

Về đẩy mạnh phát triển nông nghiệp và du lịch :

  • Tổ chức các chương trình phát triển công nghệ sinh học để tăng cường, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ vào các hoạt động sản xuất.
  • Tổ chức các chương trình quảng bá, giới thiệu các hình ảnh du lịch của địa phương.

Về phát triển nguồn nhân lực :

  • Phát triển hệ thống khuyến nông, trung tâm tư vấn xúc tiến thương mại nông sản, phát triển du lịch.
  • Thường xuyên tập huấn, chuyển giao các kỹ năng cho người dân nhằm nâng cao chất lượng sản xuất cũng như tham gia kinh doanh du lịch.
  • Thành lập Ban quản lý phát triển du lịch để chuyên môn hóa công tác phát triển du lịch.

Về nâng cao năng lực quản lý :

  • Thường xuyên tổ chức các hoạt động thanh, kiểm tra nhằm đảm bảo chất lượng hàng hóa, chất lượng dịch vụ.
  • Áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng chất lượng hàng hóa, dịch vụ
  • Tổ chức đào tạo, nâng cao năng lực quản lý cho các cán bộ quản lý

Chính sách về vốn :

  • Tập trung nguồn vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp với 2 loại cây trồng đặc sản.
  • Hỗ trợ cho vay vốn với lãi suất ưu đãi đối với các cá nhân, đơn vị hoạt động sản xuất trong 2 lĩnh vực kinh tế nông nghiệp và du lịch.

Đối với quy hoạch xây dựng :

  • Quy hoạch cần đáp ứng các chỉ tiêu về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn của đô thị. Hệ thống các công trình công cộng, hạ tầng xã hội phải đảm bảo quy mô, đảm bảo bán kính phục vụ như đối với một đơn vị ở.
  • Quy hoạch cần khoanh vùng cụ thể cho từng chức năng sử dụng đất. Trong đó đặc biệt lưu ý đến quỹ đất dành cho sản xuất nông nghiệp.
  • Đối với khu vực làng xóm cũ cần phân tách bằng đường giao thông đối với các khu vực sản xuất nông nghiệp.
  • Bố trí đủ quỹ đất ở mới tại các vùng đất kẹt, đất chuyển đổi từ các chức năng Công nghiệp, sản xuất….đảm bảo nhu cầu phát triển về dân cư.
  • Đối với các khu vực tiếp giáp với trục giao thông chính, ưu tiên bố trí các hạng mục đất có chức năng công cộng, dịch vụ.

Kết luận

Phường Minh Khai là một điển hình cho quá trình đô thị hóa của TP Hà Nội. Để đảm bảo việc giữ lại các giá trị truyền thống và có một tương lai phát triển bền vững, phường Minh Khai cần được xây dựng mô hình quy hoạch theo định hướng phát triển nông nghiệp đô thị kết hợp với du lịch nông thôn. Mô hình phát triển bao gồm các định hướng cơ bản sau :

  • Tập trung phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng nông nghiệp công nghệ cao sinh thái, trong đó chú trọng phát triển 2 loại cây trồng đặc sản của địa phương là cây Cam Canh và Bưởi Diễn.
  • Tận dụng khai thác các yếu tố tài nguyên văn hóa, tự nhiên cũng như các sản vật đặc thù của địa phương để phát triển du lịch.
  • Cơ cấu sử dụng đất được tổ chức nhằm tạo lập cơ sở tập trung cho phát triển Nông nghiệp và Du lịch.
  • Hệ thống công trình hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật được thiết kế đảm bảo đáp ứng các nhu cầu phát triển đô thị cũng như các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ.
  • Đây mà một mô hình cho một địa phương cụ thể nên việc nhân rộng mô hình có thể sẽ gặp một số vướng mắc và đỏi hỏi phải có sự tham gia, phối hợp từ nhiều mặt.
BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC