Thăm quan nhà Trình Tường bản Khiếng, Lộc Bình, Lạng Sơn

Ngày 19/03/2017 Nhóm nghiên cứu Di sản làng Việt đã đồng hành với chi hội kiến trúc sư AVAa trong chuyến đi về thăm quan và tìm hiểu nhà trình tường của người Nùng thuộc bản Khiếng, xã Hữu Khánh, huyện Lộc Bình, Lạng Sơn.

Đón đoàn là những đợt mưa xuân bay rây rây trong tiết tháng ba đó một trong những đặc điểm tiêu biểu của khí hậu miền bắc. Dù có chút ẩm ướt, lầy lội nhưng không làm giảm đi độ nhiệt huyết của cả đoàn.

Những ngôi nhà bằng đất mộc mạc đơn sơ với màu đất vàng ươm nằm rải rác xem kẽ với những ngôi nhà khang hiện đại trong suốt tuyến đường vào bản. Điều ấn tượng khi cả đoàn đặt những bước chân đầu tiên xuống bản là vẻ đẹp mộc mạc bình dị hoang sơn đến lạ lùng.

EEC0FD20-5294-4C1C-9A12-E21D13320FCD

Ngôi làng nằm dọc theo triền núi, những ngôi nhà đất mái ngói âm dương rêu phong nằm lấp ló trong làn sương khói bay bay tạo nên khung cảnh thật nên thơ.

Nhà đất trình tường là lối kiến trúc tiêu biểu của đồng bào dân tộc Lạng Sơn, do cách làm và đất đỏ tương đối tốt nên những ngôi nhà trình tường ở đây dù đã lâu đời nhưng vẫn còn rất vững chãi. Sống trong nhà đất có vẻ nghèo nàn lạc hậu, nhưng người dân ở đây cho biết rằng vào mùa đông thì nhà rất ấm, mùa hè thì mát và đặc biệt hấp thụ độc khí thì tốt vô cùng.  Để làm nhà trình tường thì có  thể đóng đất thành gạch và xây vào nhau theo kiểu kết dính tự nhiên, hoặc đan cốt tre và đóng đất nện bên ngoài. Cách thức sau phổ biến hơn, nhà cũng tốt hơn.

IMG_1053

Do cách nện đất cẩn thận và chia không gian buồng trong nhà hợp lý, tạo ra những lớp tường chia lực (phân buồng) nên những ngôi nhà có thể cao bằng nhà ba tầng, và thường có sàn gỗ lửng phân ngôi nhà thành hai tầng, dưới cao, trên thấp hơn.

17434581_10206625859125174_5876334732466644733_o

Mưa gió phong hóa mặt tường nên người ta trát vôi chống lở và ốp đá phiến vào chân tường. Sự kết dính nhà đất Lộc Bình rất tốt và mở được không gian lên cao rất thoáng cũng như có nhiều cửa sổ.

unnamed

 

Bên cạnh ngôi nhà chính là ngôi nhà ngang đi sát vào nhà chính, hoặc nối liền kiểu thước thợ. Nhà ngang có gian vệ sinh, chuồng trâu, chuồng lợn, kho để xe, gian bếp. Phía sau nhà chính tường có hai lớp phân thành khoảng không gian hậu nhà làm nhà kho, hai đầu nhà cũng có phân buồng, đặt thang lên gác hai.

17358653_10206625806763865_1177552517363081304_o

Bếp có thể là nhà ngang nối liền với nhà chính hoặc làm tách rời thành nhà nhỏ khác. Cũng có nơi xây thêm vài nhà nhỏ với chức năng khác nhau, tạo ra một khu vực khá bề thế. Tất cả đều lợp ngói âm dương và đặt đá lên mái chống gió bão

IMG_1064

Ngày nay muốn tìm được thợ để xây nhà đất rất khó và nếu có điều kiện người dân cũng sẽ phá nhà đất đi để xây nhà gạch.  Vì vậy vấn đề đặt ra là làm sao để có thể giữ gìn được chất liệu kiến trúc giân gian tốt như thế nhưng vẫn đảm bảo được đời sống sinh hoạt tốt cho người dân.

17390785_10206509991867371_4663328516683172421_o

 

Chuyến đi kết thúc với bao nhiêu cảm xúc và trăn trở về câu chuyện làm sao giữ gìn được nhà trình tường, một di sản kiến trúc đặc sặc của làng quê Việt Nam.

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC