TỔNG KẾT HOẠT ĐỘNG TỌA ĐÀM “NHẬN DIỆN CÁC GIÁ TRỊ DI SẢN KIẾN TRÚC QUY HOẠCH LÀNG HÀNH THIỆN TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN MÔN VÀ CỘNG ĐỒNG”

Ngày 4/3/2017 tại trường Đại học Xây dựng, Nhóm nghiên cứu Bảo tồn Di sản làng xã truyền thống Việt Nam phối hợp với Bộ môn Quy hoạch vùng và đô thị (Khoa Kiến trúc và Quy hoạch), Chi hội Quy hoạch phát triển đô thị trường Đại học Xây dựng đã tổ chức buổi Tọa đàm “Nhận diện các giá trị di sản kiến trúc quy hoạch làng Hành Thiện từ góc nhìn chuyên môn và cộng đồng” với mục đích trao đổi rộng rãi giữa nhóm nghiên cứu cùng các nhà chuyên môn và đặc biệt là cộng đồng người dân làng Hành Thiện. Hơn nữa, việc trao đổi tương tác giữa giới chuyên môn và cộng đồng sẽ góp phần xác định hướng đi phù hợp cho các hoạt động thực tiễn có ích cho việc bảo tồn các giá trị di sản làng Hành Thiện.

Tham dự buổi Tọa đàm có có các chuyên gia, nhà quản lý ngành kiến trúc – quy hoạch – bảo tồn, sinh viên trong và ngoài trường Đại học Xây dựng, cựu sinh viên, cộng đồng quan tâm và các cơ quan báo chí truyền thông đến đưa tin bài về hoạt động này và một số lượng lớn người tham gia từ các hội đoàn làng Hành Thiện như Hội đồng hương Hành Thiện, dòng hộ Đặng, Đỗ, Nguyễn… và Hội thanh niên làng Hành Thiện.

Trong buổi tọa đàm, PGS. TS. Phạm Hùng Cường đại diện cho nhóm nghiên cứu Di sản làng Việt đã báo cáo tổng quát một số nét chính kết quả của nhóm trong thời gian qua và nêu bật một số vấn đề đặc thù đang là thách thức đối với công tác bảo tồn di sản làng xã truyền thống hiện nay. Bài báo cáo cũng chỉ ra các giá trị di sản đặc trưng về kiến trúc và quy hoạch của làng Hành Thiện như cấu trúc không gian làng (theo hình dáng con cá độc đáo), hệ thống cây xanh mặt nước và sông ngòi, nguyên tắc hoạt động tiên tiến của hệ thống hạ tầng trong làng, các yếu tố kiến trúc cảnh quan nổi bật như cổng xóm, hướng công trình, chùa Keo, giếng nước, tường đắp bằng vỏ ốc/hàu… và nêu bật những mặt độc đáo tiến bộ trong các giải pháp kiến trúc và quy hoạch của làng đồng thời đưa ra những kiến giải ban đầu về nguyên nhân hình thành và phát triển không gian làng. Làng Hành Thiện là một ví dụ tiêu biểu cho thành tựu kiến tạo môi trường sống thích ứng với điều kiện tự nhiên và xã hội trong giai đoạn hơn 400 năm trước ở khu vực đồng bằng cuối sông Hồng, bắt đầu cho thời kỳ khai khẩn vùng biển Nam Định, Thái Bình của ông cha ta.

PGS. TS. Phạm Hùng Cường cũng đưa ra một số nhận định so sánh cấu trúc các làng tiêu biểu vùng Đồng bằng Bắc Bộ như làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây), làng Nôm (Hưng Yên), làng Nha Xá (Hà Nam)… để thấy sự ưu việt mà các thế hệ khai khần, xây dựng và phát triển làng Hành Thiện đã đạt được trong việc kiến tạo một môi trường sống phù hợp với điều kiện sinh thái và kinh tế xã hội đương thời.

Trong buổi Tọa đàm, nhóm nghiên cứu cũng mong muốn nhận được ý kiến tham gia đa dạng của cộng đồng làng Hành Thiện để có thể bổ sung nhiều kiến thức và ý kiến đóng góp cho nội dung nghiên cứu và hoạt động thực tiễn của nhóm nghiên cứu.

Buổi Tọa đàm đã ghi nhận sự đóng góp nhiệt tình về kiến thức lịch sử, văn hóa cũng như sự động viên và trân trọng của cộng đồng làng Hành Thiện dành đóng góp của nhóm nghiên cứu đối với công cuộc bảo tồn các giá trị di sản làng. Các đại diện cộng đồng như ông Đặng Thái Lai (chủ tịch Hội đồng dòng họ Đặng Đức), ông Lã Viết Phách (Chủ tịch Hội đồng hương làng Hành Thiện tại thành phố Nam Định), ông Đặng Tuấn Khang (trưởng Ban thông tin họ Đặng), ông Nguyễn Minh Hải (chủ tịch hội Khuyến học làng Hành Thiện) đã cung cấp rất nhiều thông tin và kiến thức bổ sung cho nội dung nghiên cứu của nhóm đồng thời thể hiện sự tri ân và động viên của cộng đồng người dân làng Hành Thiện với tấm lòng và đóng góp của nhóm nghiên cứu.

Về phía các chuyên gia trong lĩnh vực kiến trúc và quy hoạch, buổi Tọa đàm đã nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của GS. TS. KTS. Hoàng Đạo Kính, chuyên gia đầu ngành ở Việt Nam về lĩnh vực bảo tồn di sản. Theo ông, việc nhóm nghiên cứu Di sản làng Việt khởi xướng nghiên cứu bảo tồn di sản làng xã nói chung và làng Hành Thiện nói riêng là một việc làm đúng lúc và hết sức có ý nghĩa khi chúng ta phải trở về với nông thôn và người nông dân – những thực thể chiếm đa số trong cuộc sống của người dân Việt Nam. Làng Hành Thiện cần được bảo tồn như một di sản văn hóa nông thôn với phần cứng là cấu trúc không gian, kiến trúc và phần mềm chính là những tư tưởng tổ chức môi trường sống mang tính tự trị cao của ông cha ta. Hành Thiện hiện nay vẫn duy trì dòng chảy tự nhiên và chính di sản là khối tài sản quý giá và là động lực phát triển tiếp nối cho ngôi làng giàu truyền thống văn hóa này. GS. Hoàng Đạo Kính cũng chỉ ra một số định hướng cụ thể cho các kế hoạch dài hạn và hoạt động cụ thể để các nhà chuyên môn và cộng đồng có thể bảo tồn di sản văn hóa làng Hành Thiện với hướng đi phù hợp cùng biến đổi thời đại. Ông cũng thể hiện sự cam kết sẽ đồng hành cùng các hoạt động bảo tồn trong tương lai với nhóm nghiên cứu Di sản làng Việt.

Đại diện cho Liên hiệp khoa học phát triển du lịch bền vững, TS. KTS. Nguyễn Thu Hạnh đã nhấn mạnh các định hướng nghiên cứu và hoạt động bảo tồn cần phải bám sát nhu cầu và nguyện vọng thực của chính cộng đồng người dân sở tại và tránh những tư duy chủ quan áp đặt xa rời thực tiễn.

Tọa đàm cũng trao đổi về những thách thức trong việc bảo tồn các di sản làng truyền thống. Trước mắt với làng Hành Thiện là việc: Làm sao để hạn chế tối đa sự biến đổi cấu trúc hình thái truyền thống, không gian cảnh quan của làng trước những nhu cầu phát triển của làng xã?  Cụ thể trong đồ án Quy hoạch xây dựng Nông thôn mới đến năm 2020 của xã Xuân Hồng đang có dự kiến: “Bố trí khu tái định cư rộng 5,5ha (khu vực ruộng Dược Mạ) để phục vụ các hộ dân phải di dời và các hộ dân trong làng Hành Thiện có nhu cầu đổi đất làm các công trình công cộng ra khu ở mới”. Khu đất này sát ngay Dong thứ 14. Việc này sẽ làm thay đổi nhận diện về cấu trúc truyền thống của làng, mất đi hình thái, không gian cảnh quan truyền thống. Đây là điều mất mát rất đáng tiếc nếu xảy ra.

Buổi Tọa đàm cũng nhận được sự quan tâm và đóng góp ý kiến từ các Kiến trúc sư, các bạn trẻ tâm huyết với việc bảo tồn các giá trị truyền thống, nhận được sự ủng hộ của đông đảo các bạn sinh viên, các Kiến trúc sư yêu quý và muốn tìm hiểu về làng xã truyền thống.

Buổi tọa đàm “Nhận diện các giá trị di sản kiến trúc quy hoạch làng Hành Thiện từ góc nhìn chuyên môn và cộng đồng” đã diễn ra thành công và để lại nhiều cảm xúc là một động lực cổ vũ cho nhóm nghiên cứu tiếp tục phát triển, thực hiện các mục tiêu. Chúng ta hy vọng nhóm nghiên cứu và CLB Di sản Làng Việt sẽ có nhiều hoạt động tích cực, hiệu quả trong giai đoạn tới, tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ hơn trong công tác bảo tồn các giá trị di sản làng Hành Thiện nói riêng và lãng xã truyền thống Việt Nam.

                     Nhóm nghiên cứu Bảo tồn di sản làng xã truyền thống Việt Nam

                                      PGS. TS. Phạm Hùng Cường

HBT_2808

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC