Làng Cựu (Hà Nội) - GIỚI THIỆU CHUNG LÀNG CỰU

 
Vị trí
Làng Cựu thuộc địa giới hành chính xã Vân Từ, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội. Vị trí: 
- Phía Bắc - Đông Bắc giáp xã Sơn Hà
- Phía Nam giáp xã Phú Yên
- Phía Đông giáp Chuyên Mỹ
- Phía Tây giáp xã Đại Xuyên
 
Lịch sử phát triển
Làng Cựu xưa vốn là nơi đồng chiêm trũng, mỗi năm chỉ cấy được một vụ nên cuộc sống của người dân nơi đây thiếu thốn quanh năm. Năm 1921, một gia đình trong thôn do bất cẩn khi nấu ăn đã để xảy ra hỏa hoạn. Những ngôi nhà trong làng chủ yếu là nhà tranh tre nứa lá nên lửa liếm rất nhanh, cháy suốt từ cổng đầu làng cho tới điếm canh gần cuối làng. 2/3 nhà trong làng đã hóa tro bụi. Đói kém vì mất mùa, nên sau vụ cháy ấy, cuộc sống của người dân nơi đây lại càng trở nên khốn quẫn. Không chịu cảnh ngồi không bó gối, nhiều người đã khăn gói rời làng ra Hà Nội tìm kế sinh nhai. Và cái nghề trưng diện cho người đời là điểm khởi đầu để những người nông dân làng Cựu phất lên, trở thành những người thợ may đệ nhất Hà Thành. Hai người đầu tiên bước chân vào nghề may là anh em ông Phúc Mỹ, Phúc Hưng. Thấy làm ăn tốt, các ông bắt đầu về làng kéo mọi người đi làm cùng. Chẳng ai ngờ những đôi bàn tay chai sần bởi cuốc với cày lại có thể khéo léo tạo ra những bộ veston, bộ đầm đẹp đến thế. Họ may chủ yếu cho người Pháp và lớp người giàu ở Hà Nội.
Nghề buôn vải cũng được người làng Cựu bao thầu và khuếch trương đến mức chiếm lĩnh gần như toàn bộ thị trường may mặc ở Hà Nội, mà chủ yếu là may comple. Từ nông dân trở thành triệu phú. Giàu đến mức ai cũng có dãy cửa hiệu ở Hà thành rồi mở rộng thị trường vào tận Sài Gòn - Chợ Lớn. Giàu thì thường chơi sang, họ về làng xây biệt thự. Những biệt thự tráng lệ nguy nga với vòm cuốn, mái chảy, gỗ lim, ngói mũi... sân vườn rộng rãi đó được xây dựng trong thời kỳ 1920-1945.
Sau năm 1945, chủ nhân của những ngôi biệt thự này ly tán khắp nơi, người ở Hà Nội, người phát triển nghề may vào tận Sài Gòn - Chợ Lớn, cũng có người sang Mỹ, Pháp làm ăn. Hiện ở làng chỉ có hơn 100 hộ, với hơn 600 nhân khẩu, sinh sống bằng nghề nông nên không có tiền đầu tư chống lại sự xuống cấp của những ngôi nhà là niềm tự hào của người dân. Hơn thế, 1/3 trong số gần 100 ngôi biệt thự cổ của làng hiện bị bỏ không, thỉnh thoảng mới có người đến quét dọn, nhưng cũng có nhà mấy hộ cùng sở hữu, bán đi bán lại nhiều lần, mạnh ai người ấy làm, cải tạo theo ý riêng khiến cảnh quan, không gian kiến trúc cổ ít nhiều bị biến dạng hoặc mất đi.
 
Cơ cấu làng, xã, thôn
Xã Vân Từ có 9 thôn và 1 khu dịch vụ gồm các thôn Thượng Thuận, Chính, Chung, Cựu, Trãi, Chản.
 
Đặc điểm kinh tế, xã hội
Về đặc điểm dân cư: 
Xã Vân Từ có diện tích tự nhiên là 647,81 ha. Đây là xã thuộc vùng chiêm trũng nằm về phia Tây Nam của huyện Phú Xuyên. Tổng dân số của xã 5800 nhân khẩu với 1795 hộ dân.có, trong đó làng Cựu có hơn 100 hộ với 550 nhân khẩu. Năm 1975 , 2/3 dân làng chuyển đi nơi khác, vào Sài Gòn, Hà Nội ra nước ngoài. Nhiều gia đình chỉ để lại một người con để giữ đất , thờ cúng tổ tiên, còn lại cũng ra thành phố lập nghiệp. Dân gốc của làng còn ít, chiếm 62,5% chủ yếu là những người nơi khác chuyển đến rồi sinh sống.
Về đặc điểm kinh tế: 
Ngoài nghề nông, làng có nghề phụ là nghề may. Các hộ thường nhận may gia công cá bộ phận comple hay veston hay các laoij giầy... những nghề phụ này được tận dụng những khi nông nhàn vừa là một hình thức tăng thêm thu nhập  cho người dân. Thu nhập bình quan khoảng 3 triệu đồng/1 tháng.
Thu nhập bình quân của người làng Cựu thấp, hơn một nửa số gia đình tham gia đợt khảo sát có thu nhập  dưới 2triệu/ tháng, mức thu không đủ chi trả cho nhu cầu ăn ở và sinh hoạt hàng ngày của cả gia đình. Chi phí để cải tạo nhà cổ là khá cao nên những người dân nơi đây tiếp tục duy trì cuộc sống trong những ngôi nhà đã bị xuống cấp.
Về quan hệ cộng đồng, láng giềng, quan hệ xã hội:
- Các làng Cựu có sự gắn bó xã hội mật thiết, không chỉ về mặt địa lý mà còn ở mặt tôn giáo, tín ngưỡng. Làng có chùa , đình.
- Người dân làng Cựu mến khách. Không có những tệ nạn xã hội phức tạp. Quan hệ hàng xóm láng giềng mật thiết. Quan hệ dòng họ còn sâu sắc, có nhà thờ họ.
 
Hãy gọi chúng tôi để được tư vấn miễn phí
0913 542 332
phcuong39@gmail.com

DI SẢN LÀNG VIỆT

Assoc. Prof. Dr. PHAM HUNG CUONG
Head of Urban and Regional Planning Department
Address: 55 Giaiphong road, Hai Ba Trung Dist, Hanoi, Vietnam
Email: phcuong39@gmail.com/ cuongph@nuce.edu.vn
Mobile: +84 913542332