Làng Nha Xá (Hà Nam) - KHÔNG GIAN CẢNH QUAN

 

 

Đánh giá chung

Nhìn chung cảnh quan làng Nha Xá ngày nay mang nhiều dấu ấn của quá trình hiện đại hóa nông thôn, không còn nhiều nét đặc sắc của làng quê Bắc Bộ. Nhiều công trình kiến trúc mới đang mọc lên trên những trục đường chính của làng, tạo nên diện mạo mới. Bên cạnh đó, cảnh quan của làng còn có nét đặc trưng của 1 làng nghề với sắc màu của những tấm lụa, tiếng máy dệt lụa âm vang quanh năm minh chứng cho hoạt động nhộn nhịp của làng nghề. 

 

Cảnh quan khu vực trục đường chính và chợ

Trục đường chính đi ngang qua giữa làng, có 1 con mương được kè bê tông, cảnh quan bờ kênh và mặt nước khu vực này còn thiếu đặc sắc, chưa mang dấu ấn của một làng nghề dệt lụa hàng đầu cả nước, cần được cải tạo. Trên trục đường này có một số cửa hàng bán và trưng bày sản phẩm của các doanh nghiệp trong làng. Công trình kiến trúc xây dựng theo hình thức mới, không có giá trị thẩm mỹ bằng những căn nhà cũ từ thời Pháp thuộc nằm trong làng 

Chợ trung tâm xã có các ki-ốt lợp bằng mái xi măng, chưa được đầu tư thiết kế kiến trúc nên không có giá trị thẩm mỹ kiến trúc, cảnh quan.

 

Cảnh quan khu vực nhà văn hóa thôn và nhà trưng bày sản phẩm làng nghề

Khu vực trung tâm này nằm trên trục đường dọc nối từ cổng làng đến đình ở giữa làng và chùa nằm ở cuối làng, vuông góc với trục đường chính. Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động của dân làng và Hiệp hội làng nghề. Cảnh quan chưa có nét đặc sắc, thiếu diện tích sân vườn, cây xanh và mặt nước.

 

Đường làng, ngõ xóm 

Tất cả đường làng ngõ xóm của Nha Xá đều được bê tông hóa trong chương trình nông thôn mới đợt một. Ven trục đường liên xã ĐX2 còn được trồng hoa sát mặt mép đường có màu sắc sinh động.

 

 

Các cảnh quan đặc trưng khác

Không gian mặt nước với các chức năng chứa nước và nuôi cá vẫn giữ được các cụm cảnh quan đặc trưng của làng xóm như bụi tre bên bờ ao, khóm bèo, bụi dọc khoai,...Cảnh quan ao nhà là cảnh quan đặc trưng nhất của làng Nha Xá.

 

Nghĩa địa

Nghĩa địa của làng Nha Xá được đặt cuối trục đường chính của làng và tiếp giáp với khuôn viên phía Tây của chùa và được bao quanh bởi ruộng lúa.

 

Cây xanh đặc trưng

Làng Nha Xá không còn cây cổ thụ, chỉ có cây xanh , cây ăn quả trong hộ gia đình, cây xanh khu vực chùa.

 

Các di sản khác

Sử dụng vật liệu, phương thức xây dựng truyền thống

Nha Xá là làng cổ, vị trí nằm sát đê sông Hồng, xưa kia vốn là vùng đất thấp. Người dân làm nhà cải tạo địa hình bằng cách đào, đắp đất: đào đất để tạo thành ao, số đất đào lên sẽ đắp cao để thành nền xây nhà. Hiện nay, khuôn viên các nhà trong làng Nha Xá còn giữ được rất nhiều ao.

Làng Nha Xá có rất nhiều ao, đây một phần là dấu ấn của phương thức xây dựng nhà ở truyền thống của làng bằng phương pháp đào, đắp đất: đào đất để tạo thành ao, số đất đào lên sẽ đắp cao để thành nền xây nhà. Ao là không gian mặt nước quan trọng trong sinh hoạt gia đình trước đây: Ao giúp cảnh quan nhà đẹp hơn, cải thiện vi khí hậu khu đất và tốt cho phong thủy của tổng thể khu nhà; Ao là nguồn nước quan trọng sử dụng trong sinh hoạt và nghề dệt lụa; Ao là nơi nuôi cá, ươm cá giống. Ngày nay, làng đã có nước máy sạch đến từng hộ, nhu cầu sử dụng nước ao không còn, một số gia đình đã lấp ao để xây dựng nhà mới và mở rộng xưởng sản xuất. Tuy nhiên, phần lớn ao tại làng vẫn còn được giữ lại vì người dân vẫn coi trọng vai trò của  ao trong cuộc sống hiện đại.

2.2 Hệ sinh thái

Làng Nha Xá được bao bọc sung quanh là đồng ruộng và diện tích cây xanh. Một số diện tích mặt nước ven làng đang được đầu tư cải tạo thành các hồ trồng sen. Hệ sinh thái cây xanh, mặt nước quanh làng đang được cải tạo tốt hơn. Tuy hệ sinh thái Vường - Ao - Chuồng (VAC) không còn được vận hành do người dân ít nuôi lợn, cá trong hộ gia đình. Tuy nhiên đây là ví dụ minh chứng rất rõ nét cho một mô hình ở sinh thái đã từng tồn tại trong các làng truyền thống vùng ĐBSH.

 Bản đồ phần bố mặt nước hiện trạng

 

Nghề dệt lụa Nha Xá đang trong giai đoạn phát triển về cả quy mô sản xuất lẫn chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, làng nghề cũng chưa giải quyết triệt để được vấn đề ô nhiễm môi trường, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái mặt nước và cây xanh của làng.

 

Hãy gọi chúng tôi để được tư vấn miễn phí
0913 542 332
phcuong39@gmail.com

DI SẢN LÀNG VIỆT

Assoc. Prof. Dr. PHAM HUNG CUONG
Head of Urban and Regional Planning Department
Address: 55 Giaiphong road, Hai Ba Trung Dist, Hanoi, Vietnam
Email: phcuong39@gmail.com/ cuongph@nuce.edu.vn
Mobile: +84 913542332