Làng Cổ Am (Hải Phòng) - CẤU TRÚC LÀNG LÀNG CỔ AM

 

Cấu trúc làng hiện nay 

Hình thái tổng thể
Hiện trạng hình thái cấu trúc làng Cổ Am
 
Khu dân cư xã Cổ Am có một cấu trúc thống nhất, gắn liền cả xã thành một làng. 
Về thuật ngữ người dân gọi chung khu vực cư trú của xã Cổ Am là làng Cổ Am, ranh giới làng truyền thống không thay đổi nhiều, riêng các các thôn quy mô nhỏ, có sự điều chỉnh tách nhập qua nhiều lần.
Làng Cổ Am dài 2 km từ Đông sang Tây, nằm trên dải cát cổ, cao, chạy dọc tả ngạn sông Hóa cách nơi sông Thái Bình và sông Hóa giao nhau khoảng 4km
Nhìn tổng thể xã Cổ Am có dạng cấu trúc phân nhánh cành cây, có một trục đường chính chạy từ Bắc xuống Nam và một tuyến chạy từ Tây sang Đông (chếch Tây Nam - Đông Bắc) kết nối với xã Tam Cường và xã Vĩnh Tiến, trục chính này giao với tuyến Bắc - Nam thành ngã 4 ở khu vực giữa làng, nơi có các hoạt động buôn bán thương mại. Từ trục đường chính của xã phân chia thành các thôn và xóm. Các trục chính thôn nhỏ và ngắn, các đường xóm ít nối trực tiếp với nhau, hầu hết qua trục chính của làng.
Lối vào chính của xã từ phía Bắc, từ đường Tỉnh lộ 354 đi Tam Cương. 
Địa hình làng nằm trên các gò đất cao hơn đồng ruộng xung quanh. Phía Bắc và nam của làng được bao bọc bởi đồng ruộng. 
Lối vào và trục giao thông chính
Làng Cổ Am có 4 lối vào:
- Lối vào từ phía Bắc, đi quốc lộ 37, qua khu trung tâm hành chính Xã Cổ Am. Là lối vào chính của làng Cổ Am
- Lối vào từ phía Nam, đi quốc lộ 37, từ Thái Bình, qua sông Hóa, tới khu vực cánh đồng chính của làng
- Lối vào từ phía Tây, giáp Xã Tam Cường, qua khu vực Chùa Thiên Hương Tự thuộc Cổ Am và Đình Đông Am thuộc Tam Cường.
- Lối vào từ phía Đông, giáp Xã Vĩnh Tiến, từ trục đường liên xã, qua thôn 5 vào trục chính của làng Cổ Am
Hiện làng Cổ Am không còn cổng làng.
Đường trục chính của làng rộng từ 5 – 7m, 2 làn xe ô tô đi lại thuận tiên. Các đường trong thôn rộng từ 2 – 3m. 
 
Sơ đồ giao thông, mặt nước làng Cổ Am
 
Không gian Trung tâm xã, thôn
Làng Cổ Am có 3 khu vực trung tâm chính, tập trung các công trình công cộng, tôn giáo tín ngưỡng:
- Trung tâm hành chính xã: Nằm trên lối vào chính của làng từ phía Bắc, trên quốc lộ 37, đối diện với Miếu Tràng Linh Tự (Miếu Cây Sanh)
- Trung tâm thể dục thể thao – Sân vận động xã Cổ Am, nằm tại khu vực phía Bắc của Xã, giáp trường tiểu học Cổ Am, đối diện với Chùa Huệ và Đình làng Cổ Am qua trục đường liên Xã (đường Thiên Lý).
- Khu vực trục quốc lộ 37 giao với trục chính của làng, tập trung các công trình nhà ở làm buôn bán, dịch vụ.
Hình thái khu vực nhà ở
Các công trình kiến trúc nhà ở vẫn chủ yêu là nhà thấp tầng, từ 1- 3 tầng, dạng nhà mái ngói 1 tầng phong cách truyền thống còn khá nhiều, chiếm tới khoảng 60 %.  Chỉ có các nhà giáp trục đường chính của làng đang hình thành dần các dạng nhà cao 3-4 tầng, có cửa hàng.
Khu vực ngoài làng
Đồng ruộng chiếm khoảng 60% diện tích toàn xã, nằm chủ yếu ở phía Tây và Bắc. Đồng ruộng bằng phẳng, không nhiều ao, đầm. Công trình truyền thống còn lại là chùa Bến, nằm trong đê bên bờ sông Hóa, chùa đã được phục dựng và tu sửa gần đây. 
Nghĩa trang liệt sỹ Xã Cổ Am, nằm trên trục đường chính của Làng.
Sự biến đổi của cấu trúc làng (từ trước 1954 đến nay)
Nhận xét: Hiện không có các bản đồ cũ để so sánh, tuy nhiên theo phỏng vấn và khảo sát, sự thay đổi về cấu trúc của làng không lớn, không có các thôn mới hình thành gần đây, sự phát triển vẫn cơ bản trong đất làng cũ. Cả 5 thôn đều đã hình thành từ trước 1954. Sự biên đổi nhiều nhất là lũy tre và cổng làng, các cổng đều không còn.
 
Hãy gọi chúng tôi để được tư vấn miễn phí
0913 542 332
phcuong39@gmail.com

DI SẢN LÀNG VIỆT

Assoc. Prof. Dr. PHAM HUNG CUONG
Head of Urban and Regional Planning Department
Address: 55 Giaiphong road, Hai Ba Trung Dist, Hanoi, Vietnam
Email: phcuong39@gmail.com/ cuongph@nuce.edu.vn
Mobile: +84 913542332