Làng Phù Lãng (Bắc Ninh) - GIỚI THIỆU CHUNG

 

Vị trí

Xã Phù Lãng là một xã ven sông Cầu, nằm về cực Đông Bắc của huyện Quế Võ cũng như tỉnh Bắc Ninh, cách thành phố Bắc Ninh khoảng 10km và cách sông Lục đầu khoảng 4km.
- Phía Bắc và phía Đông giáp với huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang, với ranh giới tự nhiên là dòng sông Cầu; 
- Phía Nam giáp xã Châu Phong;
- Phía Tây giáp xã Ngọc Xá và Phù Lương.
Trung tâm hành chính xã nằm cách trung tâm huyện khoảng 15km về phía Tây Tây Nam, cách Quốc lộ 18 theo hướng đi qua xã Châu Phong khoảng 3,5km và đi theo hướng đường quốc phòng khoảng 7km. Xã Phù Lãng có hệ tuyến đê hữu cầu bao bọc với tổng dài 9,7km từ K0+1 đến K9+700 thuộc tuyến đê ba xã. Tuyến đường thủy sông Cầu rất thuận tiện kết nối với hệ thống giao thông đường thủy trên toàn vùng Đồng Bằng sông Hồng. 
 
Lịch sử phát triển làng
Địa địa danh Phù Lãng có thể có từ cuối thời Trần đầu thời Lê. Theo kết quả khảo sát tháng 12/1996, tại bãi gốm cổ ở đầu làng An Trạch, đã phát hiện dấu tích những mảnh gốm thời Trần, đây là căn cứ quan trọng xác định lịch sử hình thành nghề gốm Phù Lãng. 
Cũng giống như các làng nghề gốm cổ trong vùng đồng bằng sông Hồng trước đây, làng gốm cổ Phù Lãng phát triển gắn liền với dòng sông Cầu, là tuyến giao thông chính yếu để thu mua nguyên vật liệu sản xuất và giao thương sản phẩm đi khắp các vùng miền. Làng gốm cổ nằm ven sông Cầu thuộc địa phận thôn Phấn Chung và An Trạch ngày nay. Các lò gốm nằm sát ra mé sông, liền với các bến cảng tàu thuyền cập bờ để mua bán hàng hóa. Xung quanh làng có một ngọn núi nhỏ nằm về phía Tây Nam, thuộc phận thôn Đồng Sài; và một vài gò đồi thấp phía Bắc và Nam của làng, thuộc địa phận thôn Thủ Công và thôn Đoàn Kết. Theo người dân làng kể lại, vào những năm đầu thế kỷ 20, có những trận lụt lớn, nước sông Cầu dâng cao ngập vào làng. Cư dân phải di chuyển một bộ phận nhà cửa và lò gốm lên vùng đất cao thuộc thôn Đồng Sài, thôn Thủ Công và thôn Đoàn Kết tạo thành các khu vực dân cư quanh các sườn đồi. Ngày nay, ngoài khu vực làng nghề truyền thống tập trung tại thôn Phấn Trung thì tại thôn Thủ Công và thôn Đoàn Kết cũng có nhiều hộ gia đình sản xuất gốm; thôn An Trạch ngày nay hầu như không còn hộ sản xuất gốm. 

Cơ cấu làng, xã, thôn
Vào thời kỳ nhà Lê trước đây, làng Phù Lãng có 3 thôn: Trung thôn, Thượng thôn, Hạ thôn. Ngày nay, xã Phù Lãng có 5 thôn: Phấn Chung, Thủ Công, Đoàn Kết, An Trạch và Đồng Sài. 3 thôn Phấn Chung, Thủ Công và Đoàn Kết nằm liền nhau về phía Đông của xã, giáp với sông Cầu. Thôn An Trạch nằm chếch lên phía Bắc, thôn Đồng Sài nằm tách biệt dưới chân núi về phía Tây Nam. Trong đó, Làng nghề sản xuất Gốm truyền thống chủ yếu tập trung tại thôn Phấn Chung. 
 
 
 
Bản đồ xã Phù Lãng những năm 2000
(Nguồn: Trương Minh Hằng. Gốm sành nâu ở Phù Lãng. NXB Khoa học xã hội, 2006)

Đặc điểm kinh tế, xã hội chung của xã
Hiện trạng sử dụng đất
Tổng diện tích tự nhiên của xã là 1.020,54 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 554,47ha chiếm 54,3%; đất phi nông nghiệp là 444,14ha chiếm 43,6%; diện tích đất bằng chưa sử dụng 21,93ha chiếm 2,1%. Trên địa bàn xã Phù Lãng có khu xử lý chất thải tập trung của tỉnh Bắc Ninh với diện tích 61,17ha.
Phù Lãng là một xã có điều kiện thuận lợi về giao thông đường bộ và đường thủy, tạo điều kiện cho việc giao lưu hàng hóa, thúc đẩy nền kinh tế xã hội phát triển.
Dân số và lao động
Xã có 2.476 hộ với 8.000 nhân khẩu (2018). Làng nghề sản xuất Gốm thủ công mỹ nghệ truyền thống có trên 200 hộ sản xuất với trên 800 lao động (2018). Lực lượng lao động làm việc tại các khu công nghiệp trong và ngoài tỉnh Bắc Ninh có khoảng 1.800 lao động. Hơn 30 người tham gia xuất khẩu lao động và khoảng 200 hộ kinh doanh, buôn bán vừa và nhỏ; ngoài ra còn một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thương mại khác vv...
Hạ tầng xã hội
Giáo dục
Hiện nay có 03 trường được xây dựng khang trang và trang thiết bị hiện đại phục vụ tốt cho dạy và học.
Hệ thống trường Mầm non của xã tại 4 điểm trường thường xuyên được tu sửa, nâng cấp, xây mới cơ bản đã được hoàn thiện đồng bộ. Hiện nay UBND xã đang triển khai dự án đầu tư xây dựng dự án Trường Mầm non xã ra vị trí mới. 
Tỷ lệ trường học các cấp: mầm non, mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở có cơ sở vật chất và thiết bị dạy học đạt chuẩn quốc gia đạt 100%.
Y tế
Trạm y tế của xã được đầu tư xây dựng mới với kinh phí 2,961 tỷ từ ngân sách nhà nước. Xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế là 90%.
Cơ sở vật chất văn hóa:
Xã có nhà văn hóa hoặc hội trường đa năng và sân thể thao phục vụ sinh hoạt văn hóa, thể thao của toàn xã.
Xã có nhà văn hóa và có sân thể thao trung tâm với diện tích 1,5ha đảm bảo phục vụ sinh hoạt văn hóa, thể thao của toàn xã.
5/5 thôn có Nhà văn hóa, được trang bị đầy đủ bàn ghế, loa đài đảm bảo cho các sự kiện hội họp của thôn và nơi sinh hoạt văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng.
Nhà văn hóa thôn An Trạch và thôn Thủ Công đang được đầu tư xây dựng mới với các hạng muc: Nhà văn hóa 150 chỗ ngồi và các công trình phụ trợ và tường bao; để đảm bảo cơ sở vật chất đáp ứng các hoạt động vui chơi giải trí cho các tầng lớp nhân dân.
Năm 2018 có 5/5 thôn đạt danh hiệu làng văn hóa.
Hạ tầng thương mại nông thôn
Hiện nay trên địa bàn xã có 01 chợ chính là Chợ Lãng và 02 chợ thôn là chợ Đoàn Kết và chợ Đồng Sài; về cơ bản đã đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hóa của nhân dân trong xã và nhân dân liền kề. Chợ Lãng (Chợ trung tâm xã) được đầu tư xây dựng lại năm 
Nhà ở dân cư
Có 2360/2476 hộ có nhà ở đạt chuẩn theo quy định, đạt 95,34%. 
Sản xuất và thu nhập
Sản xuất và lao động
Tỷ lệ người có việc làm trên dân số trong độ tuổi lao động có khả năng tham gia lao động đạt 99,7%. Tỷ lệ lao động có việc làm qua đào tạo đạt ≥45%. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo là 68,3%.
UBND xã phối hợp với các đoàn thể trong xã tổ chức các lớp dạy nghề cho lao động tại địa phương. Trên địa bàn huyện có một số nhà máy hoạt động, UBND xã đã phối hợp cùng doanh nghiệp tuyển dụng thu hút lực lượng lớn lao động trong độ tuổi hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp. Lao động còn lại hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ và nông nghiệp tạo địa phương. 
Xã có 03 hợp tác xã hiện đang hoạt động có hiệu quả, không chỉ đem lại lợi ích cho xã viên mà còn góp phàn tích cực vào sự tăng trưởng nền kinh tế của xã (Hợp tác xã An Thịnh, HTX Gốm Tại và HTX Trung Thành); Có 5 tổ hợp tác nông nghiệp đã trực tiếp chỉ đạo sản xuất như: tổ dịch vụ làm đất, thủy lợi, bảo vệ đồng điền, bảo vệ thực vật, cung ứng một số cây, con giống mới cho xã viên; Đặc biệt mô hình sản xuất nông nghiệp kết hợp với nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi các loại động vật có giá trị kinh tế cao của HTX An Thịnh ở thôn An Trạch và HTX sản xuất Gốm Tại. 
Hợp tác xã An Thịnh hiện nay có trên 10 thành viên và đang sử dụng diện tích đất trang trại lên tới trên 12ha; ngoài việc phát huy lợi thế về đất đai để phát triển các mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp với chăn nuôi gia súc, gia cầm thì HTX còn mạnh rạn chăn nuôi một số loại động vật có giá trị kinh tế cao như Cá Sấu. Đặc biệt năm 2017, HTX An Thịnh đã thành công trong việc ký hợp đồng thu gom thực phẩm thừa sau bữa ăn của Nhà máy Sam Sung Bắc Ninh để mang về xử lý tái chế làm nguồn thức ăn trong chăn nuôi cho các thành viên của HTX. 
Hợp tác xã sản xuất Gốm Tại là một trong những đơn vị đi đầu trong việc đổi công nghệ sản xuất Gốm thủ công truyền thống sang công nghệ mới hiện đại và dần dần thay thế sức lao động của con người, mang lại hiệu quả kinh tế rất cao như: Sử dụng máy nghiền và lọc đất sét nguyên liệu; áp dụng công nghệ dót để tạo sản phẩm Gốm tinh sảo; nung đốt sản phẩm Gốm bằng lò Ga thay thế cho than củi. 
Tổ chức chuyển giao, ứng dụng khoa học kỹ thuật, phổ biến tới các hộ xã viên làm tăng giá trị sản xuất, đưa cơ giới hóa vào thay thế cho lao động thủ công. 
Xã có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực đảm bảo bền vững.
Thu nhập
Thu nhập bình quân năm 2018 ước đạt 45 triệu đồng/người/năm, tăng nhanh so với năm 2017 là 40,2 triệu đồng/người/năm. Tăng gấp 3 lần so với năm 2011 là  14 triệu đồng/người/năm;
Tỷ lệ hộ nghèo của xã năm 2018 là 1,17%; giảm mạnh so với 9,2% vào năm 2011.
Vệ sinh môi trường:
Xã có 2476/2476 hộ sử dụng nước hợp vệ sinh, đạt 100% và 1857/2476 đạt 75% số hộ sử dụng nước sạch theo quy định. 
Có 500/500 cơ sở sản xuất - kinh doanh, dịch  vụ  và 01/01 trang trại nuôi trồng thủy sản đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường đạt 100%. Toàn xã có 35 hộ chăn nuôi tập trung đều có chuồng trại đảm bảo vệ sinh môi trường đạt 100%.
Tỷ lệ hộ có nhà tiêu, nhà tắm, bể chứa nước sinh hoạt hợp vệ sinh và đảm bảo 3 sạch đạt 100%. 
Có 5 tổ dịch vụ thu gom nước thải, đạt 100%, các tổ này hoạt động có hiệu quả. Có 5/5 thôn có hệ thống thoát nước thải khu dân cư thông thoáng đạt 100%.
Toàn xã có 12 cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn thực phẩm đạt 100%. 
Trên địa bàn toàn xã quy hoạch 04 nghĩa trang nhân dân đảm bảo tốt cho việc an táng theo đúng quy định. 

 

Hãy gọi chúng tôi để được tư vấn miễn phí
0913 542 332
phcuong39@gmail.com

DI SẢN LÀNG VIỆT

Assoc. Prof. Dr. PHAM HUNG CUONG
Head of Urban and Regional Planning Department
Address: 55 Giaiphong road, Hai Ba Trung Dist, Hanoi, Vietnam
Email: phcuong39@gmail.com/ cuongph@nuce.edu.vn
Mobile: +84 913542332